MODEL POJĘĆ

WPROWADZENIE

Model pojęciowy zwany inaczej modelem koncepcji biznesowych jest ważnym etapem analizy biznesowej. Jego głównym zadaniem jest usystematyzowanie pojęć używanych  przez specjalistów dziedzinowych, wyrażanych w języku naturalnym. Cechą immamentną języka naturalnego jest brak jednoznaczności formułowanych zdań, a co za tym idzie, wielorakość interpretacji. Poprawnie utworzony model koncepcji biznesowych w ogromnym stopniu redukuje ryzyko pojawienia się niejednoznacznoąści we wszystkich pozostałych aspektach architektury biznesowej. Ponadto, model koncepcji biznesowych może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka niepoprawnej interpretacji pojęć biznesowych na etapi anali systemowych w różnych aplikacjach wspeirających organizację.

Po co nam model pojęć

Model koncepcji biznesowych jest ważnym aspektem kompleksowego modelu biznesowego. Koncepcje biznesowe, rozumiane jako termin oraz jego znaczenie, stanowią składową języka, przy pomocy którego specjaliści dziedzinowi opisują organizację. Idąc dalej, jednoznaczne koncepcje biznesowe powodują, że komunikacja pomiędzy wszystkimi interesariuszami architektury biznesowej staje się bardziej skuteczna i efektywna.

W tym modelu chodzi przede wszystkim o znaczenie słów. Ale nie tylko. Model koncepcji pozwala także na pokazanie zależności występujących pomiędzy koncepcjami, które stanowią podstawę do opisu innych aspektów architektury biznesowej (na przykład reguł biznesowych). Poprawnie utworzony model konceji biznesowych jest podstawą do nadania znaczenia elementom modelu informacyjnego systemu oraz konceptualnego modelu relacyjnej bazy danych, tym samym minimalizując ryzyko wystąpienia znaczeniowych rozbieżności pomiędzy opisem rozwiązań IT wspierających działanie organizacji z jej modelelm biznesowym.

O znaczeniu tego aspektu opisu organizacji może świadczyć to, iż oparte są na nim inne elementy opisu obszaru biznesowego, w szczególności reguły biznesowe oraz reguły decyzyjne. Niektóre z technik tworzenia architektury procesów biznesowych oraz określania zdolności (ang. capability) organizacji także bezpośrednio bazują na zidentyfikowanych koncepcjach biznesowych. Precyzyjnie określone znaczenie terminu będzie także determinowało granice opisywanych procesów biznesowych.

Podstawowym standardem specyfikującym ramy użycia modelu pojęć jest zdefiniowana przez OMG norma Semantics of Business Vocabulary and Business Rules (SBVR), która w zakresie omówionym powyżej precyzuje:

  • wyrażenia (ang. expression), rozumiane jako element służący komunikacji, oraz
  • ich znaczenie (ang. meaning).

SBVR wprowadza jednocześnie elastyczność podczas kojarzenia wyrażeń i znaczeń, dopuszczając możliwość zdefiniowania wielu znaczeń dla określonego wyrażenia. W terminologii SBVR powiązanie wyrażenia z określonym znaczeniem jest nazywane reprezentacją (ang. representation).

SBVR nie definiuje jednakże żadnej notacji dla opisanych powyżej koncepcji; w gestii metodyki oraz wykorzystywanego narzędzia wspierającego tworzenie artefaktów architektury biznesowej pozostaje więc wskazanie środków umożliwiających ich realizację. W ramach metodyki OMNIS, do tworzenia modelu pojęć, stosowany jest przede wszystkim diagram klas języka UML, dzięki czemu minimalizuje się liczbę środków wymaganych do realizacji działań w obszarach analizy biznesowej oraz systemowej. Zapis wyrażenia i znaczenia, przy tym podejściu, jest realizowany bezpośrednio poprzez nadanie klasie, właściwości nazwy oraz określenia ich definicji w stosowanym miejscu.

 

Rola słownika pojęć w metodyce OMNIS

Metodyka OMNIS bardzo mocno stawia na opracowywanie słownika pojęć biznesowych wraz z opisującymi je atrybutami oraz łączącymi je relacjami. Utrzymywanie tego artefaktu w trakcie życia systemu informatycznego pozwala na szybkie wdrożenie zmian odnoszących się do funkcjonalności operujących na właściwych danych. Brak modelu koncepcji z reguły oznacza wprowadzanie zmian 'po omacku’ lub pracochłonnego odkrywania koła na nowo. Jedno i drugie powoduje wzrost ryzyka niepowodzenia.

Dobrze zaprojektowane rozwiązanie, uwzględniające wymagania wielu stron, pozwoli na jego płynniejsze wdrożenie oraz dłuższe wykorzystywanie, bez konieczności poprawiania go zaraz po wdrożeniu.

 

Odniesienie do Siatki Zachmana

Analiza biznesowe w metodyce OMNIS wpasowuje się w drugi wiersz Siatki Zachmana.

Wykorzystywane języki i narzędzia

Wykorzystywanym w OMNIS środkiem wyrazu wspierającym opis koncepcji biznesowych (model pojęciowy) jest model SBVR oraz notacja zgodna z językiem UML.

UŻYTECZNE TECHNIKI